Een invloedrijke studie in het toonaangevende tijdschrift Nature stelde drie jaar geleden dat wetenschap steeds minder vernieuwend werd. Die conclusie haalde wereldwijd de media en vond haar weg naar het wetenschapsbeleid, ook het Vlaamse innovatiebeleid. Nieuw onderzoek van de Vrije Universiteit Brussel (VUB) en KU Leuven toont nu aan dat die conclusie grotendeels berustte op fouten in de onderliggende gegevens. Volgens de onderzoekers is er vandaag geen overtuigend bewijs dat wetenschappelijk onderzoek minder baanbrekend is dan vroeger. Dat kan belangrijk zijn voor hoe onderzoek wordt gefinancierd en geëvalueerd.
De oorspronkelijke studie uit 2023 analyseerde miljoenen wetenschappelijke publicaties en patenten en concludeerde dat de disruptiviteit van onderzoek sinds het midden van de vorige eeuw sterk is afgenomen. De studie kreeg wereldwijd veel aandacht omdat ze een fundamentele vraag leek te beantwoorden: slagen wetenschappers er nog wel in om echte doorbraken te realiseren? De boodschap dat innovatie zou vertragen, werd meer dan 300 keer opgepikt door de internationale pers, meer dan 1.000 keer geciteerd in de wetenschappelijke literatuur en verwerkt in verschillende beleidsdocumenten. Een onderzoeksteam onder leiding van de VUB ontdekte nu dat die conclusie grotendeels werd veroorzaakt door onvolledige gegevens in wetenschappelijke databanken. Vooral oudere publicaties bevatten vaker ontbrekende referenties, waardoor ze ten onrechte als uitzonderlijk baanbrekend werden geclassificeerd. Dat creëerde een vertekend beeld alsof recent onderzoek minder vernieuwend zou zijn.
“Wanneer we die fouten corrigeren, verdwijnt bijna de volledige daling die in het oorspronkelijke onderzoek werd gerapporteerd,” zegt professor Vincent Ginis (VUB), die het onderzoek leidde. “Dat betekent niet dat we nu kunnen besluiten dat wetenschap juist méér baanbrekend wordt. Wel dat de eerdere conclusie daarvoor geen betrouwbare basis vormt.”
Lees het hele verhaal op de site van de VUB.
