Een piepklein, biologisch afbreekbaar bolletje kan zonder motor uit zichzelf wegbewegen van een chemische stof. Levende cellen hebben daar een ingewikkelde moleculaire machinerie voor nodig. Dat ontdekten onderzoekers onder leiding van chemicus Daniela Wilson aan de Radboud Universiteit, samen met collega’s van Durham University. Het is een stap in de richting van ‘kunstmatige cellen’ met levensecht gedrag, maar zou op de lange termijn ook een interessante methode kunnen zijn voor zelfsturende deeltjes bij gerichte medicijnafgifte.
Levende cellen kunnen chemische stoffen in hun omgeving ‘ruiken’: zo kunnen ze naar voedsel toe bewegen of juist van giftige stoffen wegsturen. Dit wordt chemotaxis genoemd. Wilson: ‘Cellen doen dit met behulp van een ingewikkeld mechanisme: receptoren in hun membraan detecteren een signaal, waarna een inwendig skelet de cel van vorm verandert om haar in beweging te brengen.’ Onderzoekers proberen al jaren kunstmatige deeltjes te bouwen die hetzelfde doen.
In het onderzoek van Wilson en haar collega’s ontdekten ze dat een heel eenvoudige kunstmatige ‘bubbel’ uit zichzelf kan bewegen, zonder motor. Wilson: ‘Het is een holle bol gemaakt van een biologisch afbreekbaar polymeer: PLA (polymelkzuur), hetzelfde materiaal dat wordt gebruikt in oplosbare hechtingen. De bubbel is ongeveer 200 keer kleiner dan de dikte van een menselijke haar. Wanneer er aan één kant meer melkzuur is, beweegt hij daarvan weg. Die buitenlaag kan dus twee dingen doen: hij detecteert dat er zuur is en zorgt voor de beweging weg van het zuur.’
Lees het hele bericht op de site van de Radboud Universiteit.