Een kwart van alle dagen is het zo warm in Nederland dat koeien last krijgen van hittestress. Steeds meer boeren willen daarom om extra bomen en struiken in de wei planten. Hoe kunnen zij agroforestry slim inzetten voor de koeien én de portemonnee?
Meer schaduw in de wei betekent meestal het planten van bomen en struiken. Daar profiteren niet alleen de koeien van. Insecten en vogels vinden er voedsel, schuil- en nestplekken. Ook houden bomen en struiken water vast in de bodem. Andrew Dawson is als onderzoeker agro-ecologie en bedrijfseconomie bij WUR gespecialiseerd in deze vorm van landbouw: agroforestry. ‘Een enkele boom in een weiland die daar bewust staat voor de schaduw, is al agroforestry. Bovendien kun je bomen ook inzetten voor de productie van gewassen, veevoer of voor biodiversiteit. Veehouders passen agroforestry steeds vaker toe om een combinatie van die redenen.’
Als het een boer lukt om meer bomen in te zetten voor schaduw, dan zitten daar meerdere voordelen aan. ‘Een boer die de bomen op een slimme manier plant, kan een opbrengstverhoging realiseren’, zegt Dawson, die agroforestry zowel voor akkerbouwers als veehouders onderzoekt. ‘In de eerste meters naast een boom kan de opbrengst van een gewas weliswaar lager zijn, maar verderop juist hoger. De kunst is om voldoende licht te houden voor het gras.’
Er zijn slechts een handjevol onderzoeken naar gedaan bij gras en bij andere gewassen. In een Duits onderzoek zorgden bomen bijvoorbeeld voor een 25% hogere suikerbietenopbrengst. ‘En dan kan gras ook nog eens beter omgaan met lichte schaduw dan veel andere gewassen’, legt Dawson uit. ‘Een Nederlandse proef kwam uit op een 30% hogere opbrengst van gras in de eerste jaren. Dit nam wel af toen de bomen groter werden.’
Daar wringt de schoen nu nog. Heleen van Kernebeek, onderzoeker dierlijke productiesystemen legt uit waarom: ‘Bomen en gras concurreren om water, licht en voedingstoffen. Tegelijk creëren bomen een luchtigere bodem en wordt water beter vastgehouden. We zijn heel benieuwd hoe dat precies uitpakt voor de grasgroei.’ Tot die tijd kan de vrees dat het gras langzamer groeit boeren ervan weerhouden om agroforestry in te zetten. Maar Van Kernebeek denkt dat boeren in de toekomst andere afwegingen gaan maken. ‘Als we straks de bescherming van bomen in het landschap niet hebben, hoe productief is het landschap dan nog? Klimaatverandering gaat ons voor heel dringende keuzes stellen.’
Lees de longread op de site van de WUR.
