Huidige filosofische benaderingen van multiculturalisme en identiteitspolitiek bieden onvoldoende antwoord op de uitdagingen voor sociale cohesie in cultureel diverse samenlevingen. Sociaal- en politiek filosoof Perry Huesmann biedt met het historische verbondsbegrip een normatief kader voor verbondenheid, gedeelde waarden en verschil.
‘Vormen van nationalisme, geworteld in cultureel monisme, doen een beroep op een traditie waarnaar niet zonder risico kan worden teruggekeerd, aangezien dit kan leiden tot diepgaande maatschappelijke verdeeldheid door mechanismen van uitsluiting en zelfs sociale breuk. Tegelijkertijd ontbreken binnen het huidige debat de concepten die recht doen aan de complexe werkelijkheid van cultureel pluralisme,’ aldus Huesmann.
In zijn onderzoek introduceert Huesmann het verbondsbegrip als alternatief denkkader voor het begrijpen van sociale verhoudingen in een pluriforme samenleving. Dit begrip, dat al in de zeventiende eeuw door invloedrijke politieke denkers werd gebruikt, biedt volgens hem een kader om de verhouding tussen individu en gemeenschap opnieuw te doordenken.
Centraal hierin staat de mens in relatie tot de ander. Het verbondsbegrip verbindt individuele identiteit met verantwoordelijkheid voor een werkelijkheid die het individu overstijgt.
Uit het onderzoek blijkt dat de samenleving behoefte heeft aan gedeelde waarden die het individuele belang overstijgen. Huesmann: ‘De politiek is steeds meer gericht geraakt op de verdeling van schaarse middelen tussen concurrerende belangen. Wat ontbreekt, is een normatief kader dat taal of een gedeelde visie biedt voor een hoger gemeenschappelijk doel, waarin ook ruimte bestaat voor degenen die anders denken.’
Hij formuleert daarnaast zeven fundamentele morele beginselen die de basis kunnen vormen voor een gedeelde samenleving. Huesmann: ‘Deze beginselen omvatten onder meer rechtvaardigheid en gelijkheid voor de wet, bescherming van menselijke waardigheid, respect voor persoonlijke intimiteit, eerbied voor het leven en het afwijzen van uitsluiting en het absolutiseren van cultuur.’
Bekijk het hele bericht op de site van de VU.
