De beheersing van ongeautoriseerde grensoverschrijdingen aan de buitengrenzen van de Europese Unie wordt gekenmerkt door strafrechtelijke selectiviteit. Het strafrecht wordt stelselmatig ingezet tegen migranten en burgers die migranten helpen, terwijl autoriteiten die gebruikmaken van geweld aan de grens, waaronder ‘pushbacks’, grotendeels aan strafrechtelijke aansprakelijkheid ontkomen. Beide vormen van selectiviteit dienen uiteindelijke dezelfde afschrikkingslogica. Dat toont Irina Fehr aan in het proefschrift waarop ze cum laude is gepromoveerd aan Tilburg University.
Fehr voerde een casestudy uit naar strafrechtelijke selectiviteit bij migratie aan de EU-buitengrenzen van Kroatië. Het ging daarbij om het faciliteren van ongeautoriseerde grensoverschrijdingen, ook aangeduid als mensensmokkel of ‘the game’, en om onrechtmatige collectieve uitzettingen, beter bekend als pushbacks, door de Kroatische politie.
Fehr analyseerde 263 getuigenissen van grensgeweld, verzameld door ngo’s in The Black Book of Pushbacks, en toetste deze aan Kroatische Wetboek van strafrecht. Ook maakte ze gebruik van participerende observatie en ongeveer dertig semigestructureerde etnografische interviews, afgenomen tijdens veldwerk in Kroatië, Servië en Bosnië-Herzegovina in 2023.
Uit Fehrs onderzoek blijkt dat strafrechtelijke en bestuursrechtelijke aansprakelijkheid voor pushbacks in Kroatië nagenoeg ontbreekt, ondanks een tiental aangiften van lokale ngo’s en advocaten en diverse toezichtprocedures. Overheidsinstanties blijven grotendeels buiten het bereik van het strafrecht dat van toepassing wordt geacht.
Lees het hele bericht op de site van Tilburg Universiteit.
