Het imago van de VS is behoorlijk aangetast; veel mensen zijn geïrriteerd door de voortdurende nieuwe schandalen rond de Amerikaanse president Trump. Tussen ergernis en fascinatie bevindt zich een rollercoaster van emoties.
De VS: lange tijd een belofte
Is er een Amerika-, of, om precies te zijn, een VS-moeheid? Dat was lange tijd ondenkbaar. De Verenigde Staten van Amerika en de American Way of Life waren begrippen die, vooral voor jonge mensen over de hele wereld, decennialang een belofte vormden.
Bijvoorbeeld in Duitsland: na de nederlaag in de Tweede Wereldoorlog merkten de mensen in West-Duitsland al snel dat hun Amerikaanse bezetters niet alleen kauwgom, sigaretten en chocolade uitdeelden, maar ook hun eigen, zeer aantrekkelijke cultuur meebrachten. Rock-’n-roll, jazz, spijkerbroeken en Coca-Cola bepaalden het levensgevoel van een hele naoorlogse generatie, met de nonchalante GI’s als rolmodellen.
Daarnaast was er de structurele steun van de westerse overwinnaars: om de economie en de democratie te stabiliseren, hielp het Amerikaanse Marshallplan 16 West-Europese landen bij de wederopbouw na de Tweede Wereldoorlog.
Ook het verslagen Duitsland – om precies te zijn: de westelijke bezettingszones, later de Bondsrepubliek – ontving aanzienlijke hulp en was na Groot-Brittannië, Frankrijk en Italië de op drie na grootste ontvanger. Het Marshallplan wordt beschouwd als een belangrijke startimpuls voor het Duitse economische wonder van de jaren vijftig en zestig – en tegelijkertijd als een impuls voor de democratische doorstart na het einde van het nationaalsocialisme.
“Daar hebben de VS echt baanbrekend werk verricht”, verklaart Frank Mehring, hoogleraar American Studies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. “Omdat ze zich realiseerden dat je mensen ook met cultuur kunt overtuigen om het juiste te doen: via films, fotografie en tentoonstellingen kregen ze het besef dat ze zich niet alleen op hun eigen land moesten concentreren, maar ook hun nieuwe rol binnen Europa moesten vinden. Dat was het begin van een nieuw perspectief op de VS.”
In 1963 bereikte de pro-Amerikaanse stemming in West-Duitsland haar hoogtepunt – niet in de laatste plaats dankzij de populaire, jeugdige Amerikaanse president John F. Kennedy. Daarna volgde de Vietnamoorlog, en in de daaropvolgende decennia waren er genoeg aanleidingen voor een aanzienlijk kritischer kijk op de politiek aan de andere kant van de Atlantische Oceaan.
Over het algemeen werden de VS echter, zeker in grote delen van de jeugdcultuur, nog steeds als ‘cool’ beschouwd: het land waar de trends vandaan kwamen – dankzij talloze Amerikaanse series en films en pop- en sportsterren.
De toestand van de Amerikaanse democratie? Volgens de peilingen slecht
Maar de laatste tijd is er iets veranderd: het imago van de VS heeft flink te lijden gehad. Niet alleen in Duitsland, waar twee derde van de bevolking de Verenigde Staten negatief ziet (Statista, op basis van actuele enquêtes, 2025), maar ook in veel andere landen ter wereld.
Volgens de Democracy Perception Index (DPI), ’s werelds grootste jaarlijkse onderzoek naar de publieke opinie over de toestand van de democratie, had in 2025 wereldwijd nog maar 45 procent van de ondervraagden een positieve indruk van de VS. Daarmee is hun reputatie slechter dan die van China. In 2024 was dat nog 76 procent.
Een andere DPI-enquête geeft een indicatie van wie hier vooral achter zit: president Donald Trump. 82 procent van de ondervraagden beoordeelt hem negatief – ruim vóór de Russische president Poetin (61 procent) en de Chinese president Xi Jinping (44 procent). Daarmee is hij wereldwijd het meest negatief beoordeelde staatshoofd.
Let wel: deze enquêtes geven de situatie weer vóór gebeurtenissen zoals het omstreden optreden van de immigratiedienst ICE, de belangstelling voor Groenland en de aanval van de VS op Iran.
Veel ouders hebben momenteel ‘geen goed gevoel’ bij de VS
Reizen naar de VS zijn eveneens aanzienlijk minder populair geworden, wat bijvoorbeeld blijkt uit het aantal Duitse jongeren dat in 2026/2027 een half of heel schooljaar naar het buitenland wil gaan.
Thomas Terbeck, directeur van de onderwijsadviesdienst ‘weltweiser’, benadrukt in een gesprek met DW: “De VS zijn weliswaar nog steeds bestemming nummer één.” Maar ook al zijn er voor het lopende en komende uitwisselingsjaar nog geen betrouwbare cijfers beschikbaar: “Tijdens een branchebijeenkomst in januari hebben bijna alle van de ongeveer 45 aanwezige organisaties bevestigd dat er minder aanmeldingen waren.”
Jongeren kiezen in plaats daarvan voor andere Engelssprekende landen, met name Canada, of blijven gewoon thuis. “Veel ouders hebben geen goed gevoel meer als het om de VS gaat – vooral vanwege Trump.”
Dit is een ontwikkeling die VS-expert Frank Mehring met bezorgdheid gadeslaat: “Als men uit angst niet meer naar de VS reist, is dat een probleem, want angst is de grootste vijand van vrijheid en democratie.”
De angsten zijn bovendien vaak overdreven en ongegrond, want veel mensen in de VS zijn nog steeds uiterst actief in de protestbeweging, strijden voor democratie en zijn zeer goed geïnformeerd.
“Ik wil niets mooier voorstellen dan het is”, stelt hij duidelijk. “Er zijn echt dramatische veranderingen. Veel mensen daar – inheemse bevolkingsgroepen en etnische minderheden – leven in een deels gevaarlijke wereld. Maar je mag je niet afkeren en het gevoel hebben dat de VS al verloren zijn.”
Tussen fascinatie en kritiek
Klopt het dan met die VS-moeheid? Nee, meent Frank Mehring: “De VS polariseren, maar er zijn maar weinig mensen die er onverschillig tegenover staan.” Hij verwijst naar de vredesbeweging, die begin jaren ‘80 miljoenen Duitsers mobiliseerde in protest tegen de stationering van Amerikaanse Pershing II-raketten met kernkoppen.
“Toen gingen mensen in spijkerbroeken de straat op en lieten zich inspireren door Bob Dylan en Woodstock om hun verzet te verwoorden. Met de culturele eigenaardigheden van de VS hadden ze een taal gevonden om zich kritisch over de VS uit te laten.” De fascinatie voor de Amerikaanse cultuur is zelfs in de sterkste kritiek blijven bestaan.
De vermoeidheid van vandaag heeft volgens hem vooral te maken met Donald Trump en de media-aandacht voor hem. Daarom, zo zegt Mehring, kan er bij de volgende Amerikaanse presidentsverkiezingen alweer veel veranderen: “Onder George W. Bush verslechterde het beeld van de VS ook aanzienlijk – en daarna kwam Barack Obama.”
De oorspronkelijke tekst is geschreven door Katharina Abel van de Deutsche Welle,
https://www.dw.com/de/usa-trump-europa-image-austausch/a-76790648, op 30 april 2026. Vertaling: Frank Mehring.
