Klimaat in de kosmos
In Groningen storten huizen in vanwege de gaswinning. Dan kun je geen compensatie weigeren omdat aardbevingen nu eenmaal een natuurlijk verschijnsel zijn. Immers, er zijn geen botsende continenten in Groningen. Wie een gat in de Aarde boort om daardoor gratis winst naar boven te halen, vermindert de druk daar beneden, dus zakt het daarboven in.
Maar natuurrampen zijn er wel degelijk, en dankzij de sterrenkunde hebben wij die kosmische catastrofes aardig in beeld. De planeten in ons zonnestelsel vertonen een schitterend scala aan gigantische vulkanen, magnetische stormen en loeiende orkanen. Door het broeikaseffect is het oppervlak van onze zusterplaneet Venus zo heet dat lood er zou smelten. De platen waarop onze continenten drijven, schuiven in de loop van miljoenen jaren tegen en onder elkaar, waardoor bergketens opstuwen en aardbevingen ontstaan. Hete pluimen van vloeibaar gesteente, verhit door radioactiviteit, barsten naar boven als vulkanen. Door de wisselwerking tussen oceaanstromingen, atmosfeer en landschap schommelt het klimaat, zodat ijstijden en woestijnperioden elkaar in de loop van vele tienduizenden jaren afwisselen.
Daarbuiten is nog veel meer: verzengende straling, ontploffende supernova’s, alles verslindende zwarte gaten, hitte van tientallen miljoenen graden, koude tot bij het absolute nulpunt. Beperken we ons tot het zonnestelsel, dan staat ons de ultieme ramp te wachten: het einde van de Zon. Zoals alle normale sterren is onze ster een kernfusiereactor. Daarin smelten de kernen van waterstofatomen samen tot helium. Dat levert de energie die naar buiten komt als zonneschijn. Maar over een paar miljard jaar zal de waterstofvoorraad opraken, en gaan heliumkernen fuseren. Dan wordt de lichtkracht van de Zon zo groot dat op Aarde de oceanen verdampen en met de atmosfeer in de ruimte verdwijnen.
De meeste van deze verschijnselen zijn reusachtig, en ook hun tijdschalen zijn enorm. Tien- tot honderdduizenden jaren voor ijstijden, miljoenen voor de verschuiving van de continenten, miljarden voor de evolutie van de Zon.
Dat de Aarde opwarmt door menselijke activiteit staat vast, want de gevolgen van de uitstoot van koolstofdioxide en methaan zijn meetbaar en duidelijk. Maar zelfs zonder dat bewijs is onze rol evident, omdat de tijdschaal extreem kort is. Menselijk ingrijpen, zoals het ondermijnen van Groningen of het verbranden van olie en gas, gaat duizenden malen sneller dan de snelste ijstijd. Nu ons klimaat opwarmt vanwege de broeikasgassen die wij produceren, kun je geen ingreep weigeren omdat kosmische catastrofes nou eenmaal een natuurlijk verschijnsel zijn.