De Einsteintelescoop (ET) zal niet naar de sterren kijken, maar zwaartekrachtgolven meten in een ondergronds observatorium. In tegenstelling tot licht, worden zwaartekrachtgolven niet tegengehouden door stof of materie. Archisman Ghosh: “Met licht bots je op een muur in het vroege universum. Met zwaartekrachtgolven niet.”
Wanneer zwarte gaten samensmelten, veroorzaken ze zwaartekrachtgolven. Archisman werkt met theoretische modellen om die golven te interpreteren. “Uit de vorm van zo’n golf kunnen we de betrokken massa’s afleiden én Einsteins relativiteitstheorie testen. De telescoop zal gevoeliger zijn dan huidige detectoren en signalen langer kunnen volgen. En dus verder kunnen terugkijken in de tijd, tot aan de oerknal.”
Het gaat zelfs verder, vertelt hij. “We zullen ook de uitdijingssnelheid van het universum preciezer kunnen meten, misschien wel exploderende sterren detecteren en volledig nieuwe, exotische objecten en fenomenen ontdekken. We hebben tot nu nog maar een fractie van de kosmos in kaart gebracht, de Einsteintelescoop zal ons ongekend ver brengen.”
1. 10-18 meter, of duizend keer kleiner dan een atoomkern
“Zwaartekrachtgolven meten is als luisteren naar een fluistering in een drukke kamer”, aldus Matthias Vereecken. De telescoop moet lengteverschillen – veroorzaakt door zwaartekrachtgolven – meten van 10-18 meter (een miljardste van een miljardste meter). Dat is duizend keer kleiner dan een atoomkern. “Een gigantische technische uitdaging”, benadrukt Archisman.
“Elke externe trilling en interne onnauwkeurigheid – zoals thermische ruis door de minuscule bewegingen van atomen of ontgassingsgedrag van het staal – vervuilt de resultaten, dus die moeten we zo veel mogelijk voorkomen of er achteraf uitfilteren.” Archisman ontwikkelt algoritmes met het oog op die tweede aanpak: “We willen de ruis met een factor van meer dan tien miljoen verminderen ten opzichte van huidige detectoren.”
Lees alle indrukwekkende cijfers op de site van de UGent. Daarnaast: de reizende Einsteintelescoop-expo komt naar Leuven.
