Meer daadkracht
Rapport na rapport laat zien dat we nog altijd onvoldoende doen om klimaatverandering tegen te gaan. Wetenschappelijke studies benadrukken keer op keer dat zelfs een matige temperatuurstijging enorme gevolgen kan hebben voor onze samenleving en economie: vaker extreem weer, drogere en warmere zomers, enzovoort. En dan hebben we het nog niet eens over mogelijke kantelpunten – zoals het stilvallen van de Warme Golfstroom[1] – die steeds dichterbij lijken te komen.
Het bewijs is er dus meer dan genoeg. Toch slagen we er niet in om écht in actie te komen. Ik vraag me vaak af hoe dat kan. Zijn de dreigende scenario’s te abstract of te ver weg om nu te handelen? Tegelijkertijd maken we ons wél zorgen over de verre toekomst als het gaat om ons pensioen of de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Dáár kunnen we blijkbaar wel maatregelen voor nemen. We kunnen dus vooruitkijken, maar kennelijk lukt het ons niet om dit te vertalen naar klimaatactie.
Juist daarom moeten wij als wetenschappers proberen ons steentje bij te dragen, op een manier die bij ons past. Natuurlijk moeten we onze beleidsmakers blijven wijzen op wat de wetenschap laat zien – bij voorkeur in dialoog, maar als het moet, en wie zich ertoe geroepen voelt, ook via activisme. Tegelijkertijd moeten we erkennen dat deze strategie tot nu toe niet het gewenste resultaat oplevert.
In mijn ogen ligt de sleutel bij de volgende generaties. Als we studenten in ons onderwijs meer bewust maken van de gevolgen die zíj zullen ondervinden, kunnen we urgentie creëren. Daarbij moeten we niet alleen de problemen schetsen, maar ook mogelijke oplossingen aanreiken. In het hoger onderwijs kunnen we allemaal vanuit onze eigen discipline bijdragen aan het inzicht in klimaatverandering. Alle vakgebieden zijn nodig om zo’n complex vraagstuk aan te pakken – de eerdere alinea’s laten al zien hoe cruciaal gedragswetenschappers daarbij zijn. We moeten bovendien waken voor holle begrippen: het is mooi dat ‘sustainability’ overal in het curriculum verschijnt, maar wat betekent dat precies? Laat liever de discipline zelf richting geven – uiteraard met oog voor interdisciplinariteit waar dat kan – zodat studenten leren hoe zij vanuit hun eigen expertise verschil kunnen maken.
Natuurlijk moeten we zelf ook het goede voorbeeld geven. We spreken graag over de duurzame universiteit van de toekomst, maar het duurt te lang voordat we die werkelijkheid ook echt bereiken.[2] We moeten – en ik ook – meer daadkracht tonen. En laten we vooral zorgen dat ons beleid stevig rust op een wetenschappelijke basis, zoals het een academische gemeenschap betaamt.
[1] https://www.knmi.nl/over-het-knmi/nieuws/is-het-mogelijk-dat-de-golfstroom-plotseling-sterk-verzwakt