Het smelten van de antarctische ijskap zal op termijn de grootste bijdrage aan de zeespiegelstijging leveren, met een mogelijke stijging van acht meter tegen het jaar 2300. Maar naarmate de ijskap dunner wordt, veert de grond eronder langzaam op, wat het ijsverlies enigszins afremt. Caroline van Calcar (TU Delft) modelleerde dit proces tot in detail en kwam daarmee tot nauwkeuriger voorspellingen voor de zeespiegelstijging.
‘Ik vind het fascinerend hoe de verschillende elementen van het klimaatsysteem op elkaar inwerken – de atmosfeer, oceanen, ijs en zelfs de ondergrond,’ zegt Van Calcar. ‘Deze krachten kunnen elkaar versterken, maar juist ook elkaars impact beperken.’ Een voorbeeld van dat laatste is de wisselwerking tussen het smelten van de Antarctische ijskap en het vervormen en omhoogkomen van de bodem eronder. ‘Het was al bekend dat dit een bepalende rol heeft gespeeld in het geologische verleden van Antarctica, maar het was nog niet meegenomen in klimaatvoorspellingen. Als onderdeel van mijn promotie wilden we onderzoeken hoe dit de zeespiegelstijging in de komende 500 jaar beïnvloedt.’
De Antarctische ijskap is sinds het laatste interglaciaal, zo’n 120.000 jaar geleden, geleidelijk groter en dikker geworden. De extra ijsmassa drukte op de ondergrond, waardoor deze inzakte. Toen de lucht- en oceaantemperatuur vervolgens zo’n 20,000 jaar geleden weer stegen, smolt de ijskap deels en veerde de ondergrond weer op. ‘Er zit een vertraging in dit opveren,’ benadrukt Van Calcar. ‘Het ijs dat duizenden jaren geleden smolt, veroorzaakt nog steeds een stijging van de ondergrond die we nu meten. Bovendien zorgt het versnelt smelten van de ijskap, als gevolg van de uitstoot van broeikasgassen, voor extra opveren.’ De ondergrond komt echter niet simpelweg omhoog. De aardmantel bestaat uit vast gesteente, maar onder hoge druk en over een lange tijdsspanne gedraagt het zich als een zeer stroperige vloeistof. ‘Dit betekent dat de aardmantel langzaam vervormt door het afnemen van de ijsmassa. De ondergrond komt omhoog waar de ijskap dunner wordt, maar daarbuiten zakt hij in.’
Lees het hele bericht op de site van de TU Delft.
