Een tekenbeet kan niet alleen de ziekte van Lyme veroorzaken, maar ook ziekten als tekenencefalites, door overdracht van het Tick-Borne Encephalitis virus (TBE). Hoe zo’n besmetting verloopt, is nog niet precies bekend. Onderzoekers van Wageningen University & Research kweken 3D-minibloedvaatjes om de overdracht te bestuderen van virussen die meeliften met teken, muggen en knutten.
Van elke 1500 teken in gebieden als de Utrechtse en de Sallandse Heuvelrug is er een besmet met het TBE-virus. De kans op besmetting is daarmee veel lager dan bij de ziekte van Lyme. De bacterie die Lyme veroorzaakt, lift mee met een op de vijf teken. Maar een groot verschil tussen beide is dat virusoverdracht vaak meteen plaatsvindt, terwijl het uren kan duren voordat bacteriën uit een teek op de mens overgaan. Een virus is meestal allang overgedragen voordat iemand de teek verwijdert.
Het Expertise Team Vector-Overdraagbare Virussen van Wageningen Bioveterinary Research (WBVR) bekijkt die snelle virusoverdracht sinds 2025 in kleine stukjes bloedvat. Viroloog Kirsten Bronsvoort laat het kweekplaatje zien waarin ze de minibloedvaatjes kweekt. Het plaatje is amper twee smartphones groot, maar bevat 96 chips, vakjes om een bloedvaatje in te laten groeien. Elke chip heeft twee kanaaltjes. In het ene kanaal komt een soort gel waaraan cellen zich kunnen hechten. In het andere kanaal voegt Bronsvoort endotheelcellen toe die de wand van het bloedvat vormen. ‘Na een paar dagen vormen de cellen een echt 3D-vaatje’, legt ze uit. ‘We laten er ook constant een kunstmatige bloedstroom langs stromen, zodat ze zich gaan gedragen als echte bloedvatcellen.’
Het bloedvatmodel wordt vervolgens ingezet bij onderzoek van viroloog Melle Holwerda, onderzoeker en hoofd van het Nationaal Referentie Laboratorium voor vectoroverdraagbare en zoonotische virale dierziekten.
Lees het hele bericht op de site van de WUR.
