Klimaatverandering dwingt landbouw tot verandering. Op dat punt wordt veel verwacht van kleinschalige landbouwers. Maar dan moeten ze wel weten hoe ze die omslag kunnen maken. Hoe verlopen de leerprocessen bij deze groep? Dit is het centrale thema van het promotieonderzoek van Morgane Batkai. Haar onderzoek toont aan dat factoren zoals diversiteit, wederkerigheid, vertrouwen en experimenteren cruciaal zijn voor het bevorderen van leren in de kleinschalige landbouw.
Het lukt met de huidige manieren waarop we kennis verspreiden niet goed om boeren effectief te ondersteunen bij de aanpassing aan de complexe uitdagingen die voortvloeien uit de crisis. Het onderzoek van Morgane Batkai wil zicht krijgen op de manier waarop de leerprocessen onder kleinschalige boeren verlopen om zo de omslag in landbouwsystemen beter te kunnen ondersteunen. De studie stelt een raamwerk voor dat drie overlappende soorten leren identificeert: instrumenteel (praktische vaardigheden en kennis), communicatief (gedeeld begrip) en emotioneel (waarden en perspectief). Het benadrukt ook hoe deze leerprocessen kunnen leiden tot actie op individueel, interpersoonlijk en collectief niveau. In plaats van een pasklare oplossing te bieden, dient het raamwerk als leidraad voor onderzoekers en praktijkprofessionals om meer inclusieve en contextspecifieke leerprocessen te ontwerpen die transformatie op lange termijn kunnen ondersteunen.
Een casestudy in Uruguay illustreert hoe deze leerprocessen in de praktijk werken. In een participatief project gericht op de introductie van bodembewerkingstechnieken werkten boeren, onderzoekers en landbouwtechnici samen in gezamenlijke workshops. De deelnemers leerden niet alleen nieuwe landbouwtechnieken (instrumenteel leren), maar ontwikkelden ook een gedeeld begrip en wisselden ervaringen uit (communicatief leren), terwijl ze reflecteerden op hun waarden en motivaties (emotioneel leren).
Dit leidde tot tastbare veranderingen, zoals boeren die experimenteerden met nieuwe praktijken, nieuwe kennis deelden met externe netwerken en onderzoekers die hun kennisdelingspraktijken aanpasten. Het project bracht echter ook structurele belemmeringen aan het licht, zoals beperkte middelen die de voortgang vertraagden. Dit voorbeeld illustreert zowel de mogelijkheden als de beperkingen van transformatief sociaal leren: het heeft de potentie om transformatief leren te bevorderen, maar vereist wel voortdurende ondersteuning.
Lees het hele bericht op de site van de Open Universiteit.
