De Nederlandse biochemicus Henne Holstege kwam op het idee om cognitief gezonde eeuwelingen te onderzoeken. Hun DNA blijkt hen tegen neurodegeneratieve aandoeningen te beschermen. Aan het VIB-KU Leuven Center for Brain & Disease Research wil Holstege de onderliggende mechanismen ontrafelen: kennis die kan helpen om dementie de pas af te snijden.
Sinds 2013 startte Holstege binnen het Alzheimercentrum en de afdeling humane genetica van Amsterdam UMC het ‘100-plus Onderzoek’. Dat vertrekt van de vraag: wat kunnen we leren van mensen die gespaard zijn gebleven van neurodegeneratieve aandoeningen die leiden tot dementie, zoals alzheimer?
Het onderzoek heeft inmiddels data opgeleverd over meer dan vijfhonderd eeuwelingen. Het team van Holstege brengt hun levens uitgebreid in kaart: woonplaats, opleiding, beroep, levensstijl, stamboom, ziektes die in de familie voorkomen … “We willen natuurlijk ook graag hun cognitief functioneren testen, maar dat doen we pas tijdens een tweede bezoek, meestal een week na het eerste”, vertelt Holstege. “Als je mensen over de vloer krijgt die je niet kent en die voor jou helemaal uit Amsterdam komen, kan dat best overweldigend zijn. Het is prettig om elkaar eerst wat te leren kennen: meestal kijken ze dan uit naar dat tweede bezoek en hebben ze ook beter geslapen.”
De onderzoekers doen tests en verzamelen bij de eeuwelingen ook bloedmonsters om hun DNA-profiel in kaart te brengen en vragen ze hen om een stoelgangstaal, voor analyse van hun darmmicrobioom. De deelnemers krijgen ook de vraag of ze hun brein zouden willen doneren na hun overlijden. “Eén op drie is bereid om dat te doen: meer dan ik had durven hopen”, zegt Holstege. “Bij die honderdplussers gaan we ook vaker langs. Wanneer we dan daadwerkelijk naar hun hersenweefsel gaan kijken, weten we precies hoe ze net vóór de hersendonatie gefunctioneerd hebben. De variabiliteit in cognitieve prestaties bij overlijden stelt ons in staat om moleculaire metingen in de hersenen te koppelen aan cognitieve prestaties.”
Lees het uitgebreide verhaal op de site van de KU Leuven.
