Begin 2023 mondde demonstraties tegen onderzoekssamenwerkingen met partners uit de fossiele industrie aan de UvA uit tot een bezetting van de oude Amsterdamse Academische Club. De UvA besloot tijdelijk geen nieuwe samenwerkingen met bedrijven uit de fossiele sector aan te gaan, in afwachting van een bredere dialoog over hoe die samenwerkingen er in de toekomst uit zouden moeten zien. UvA-promovendus Kayleigh Bruijn nam deel aan die gesprekken, onderzocht de dynamiek ervan en herkende een opvallende parallel met een heel andere context: het debat over de toekomst van de Amsterdamse Wallen.
In haar proefschrift onderzoekt Bruijn hoe discussies over duurzaamheid, tussen instellingen of bedrijven en activisten of andere belanghebbenden kunnen verharden, maar soms ook onverwacht van richting veranderen. Centraal staat het begrip contestatie: het voortdurend ter discussie stellen van elkaars ideeën over de rol en verantwoordelijkheid van een organisatie. ‘Interacties worden vaak ingedeeld in twee opties: partijen werken samen, of ze zijn in conflict,’ zegt Bruijn. ‘Maar die tweedeling doet geen recht aan de complexiteit van die gesprekken. Er zijn veel meer mogelijke dynamieken, en dus ook momenten waarop een debat kan kantelen. Partijen dagen elkaars uitgangspunten voortdurend uit en onderhandelen over wat verantwoordelijkheid precies betekent.’
Volgens Bruijn ontstaat polarisatie vooral wanneer een debat wordt gereduceerd tot tegengestelde belangen. ‘Terwijl er vaak juist gedeelde belangen onder liggen. Die verdwijnen naar de achtergrond als de discussie verhit raakt, maar blijven wel degelijk een drijvende kracht.’ Dat zag ze ook terug in de UvA-dialoog over fossiele samenwerkingen. Wat begon als een scherp debat tussen voor- en tegenstanders, verschoof geleidelijk naar een fundamentele vraag: wat betekent universitaire verantwoordelijkheid? ‘De discussie ging steeds minder over “wel of niet samenwerken” en steeds meer over de rol die een universiteit in de samenleving wil innemen.’
Lees het hele bericht op de site van de UvA.
