Europees grensbeheer wordt vaak gezien als een terrein waar mensenrechten onder druk staan, maar veel minder vaak als een context waarin de staat zelf criminaliteit produceert. Toch speelt het strafrecht een cruciale, en grotendeels over het hoofd geziene, rol in het vormgeven van wat er gebeurt aan de buitengrenzen van de EU. In haar promotieonderzoek daagt Irina Fehr dominante aannames over de relatie tussen migratie en misdaad uit. Zij doet dat op basis van uitgebreid veldwerk en een analyse van grensgeweld in Kroatië.
In plaats van de term “illegale migratie” gebruikt Fehr consequent “irreguliere” of “geïllegaliseerde migratie”. Dit onderscheid is meer dan semantisch. Het weerspiegelt de realiteit dat het zonder toestemming oversteken van de grens naar Kroatië een administratieve overtreding is, en geen misdrijf op zichzelf. Tegelijk verzet het zich tegen narratieven die migranten als inherent crimineel framen, en benadrukt het juist de politieke keuze om bepaalde vormen van migratie onrechtmatig te verklaren maar andere niet.
Traditioneel zijn debatten over migratie en criminaliteit gericht op wat wetenschappers “crimmigratie” noemen: de toenemende verstrengeling van strafrecht en migratiecontrole. Deze literatuur laat zien hoe migranten en degenen die hen helpen , zoals vermeende smokkelaars of solidariteitsactivisten, steeds vaker worden gecriminaliseerd. Hoewel deze analyse essentieel blijft, stelt Fehr dat zij slechts een deel van het verhaal vertelt.
“Mijn onderzoek laat zien dat het strafrecht niet alleen ruim wordt toegepast om migranten te bestraffen; het wordt vooral selectief toegepast. Wanneer geweld, misbruik of onrechtmatige praktijken worden gepleegd door staatsautoriteiten aan de grens, blijft het strafrecht grotendeels afwezig.” Deze asymmetrie, zo betoogt zij, is cruciaal om te begrijpen hoe straffeloosheid rond schadelijke migratiecontrole in stand wordt gehouden. “Mijn onderzoek laat zien dat er veel criminaliteit is die niet samenhangt met irreguliere mobiliteit, maar met de controle van die mobiliteit.”
Lees het hele bericht op de site van Tilburg Universiteit.
