VUB-onderzoeker Wen-Juan Ma ontvangt een ERC Grant om de opmerkelijke diversiteit en evolutie van geslachtschromosomen te ontrafelen.
Onderzoek van Wen-Juan Ma, die het Evolutionary Genomics of Sex-lab leidt aan de VUB, werpt nieuw licht op de opmerkelijke diversiteit en evolutie van geslachtschromosomen in het dieren- en plantenrijk. De onderzoeker vraagt zich af waarom geslachtschromosomen in sommige soorten stabiel blijven terwijl ze in andere voortdurend veranderen. Waar bij mensen het Y-chromosoom het mannelijke geslacht bepaalt en dat systeem al miljoenen jaren relatief stabiel is, blijkt de natuur immers veel creatiever.
“Bij vogels werkt het net andersom”, zegt Ma. “Daar duidt het W-chromosoom op een vrouwelijk individu. Bij veel andere soorten ligt het nog complexer en kunnen geslachtschromosomen zelfs worden omgewisseld.” Dat blijkt vooral bij amfibieën, vissen, reptielen, sommige insecten en bloeiende planten, waarbij de geslachtschromosomen opvallend dynamisch blijken. Het fenomeen, waarbij nieuwe geslachtschromosomen ontstaan of bestaande verdwijnen, komt bij zoogdieren en vogels zelden voor. “Ik wilde begrijpen waar die diversiteit bij andere soorten vandaan komt,” zegt Ma. Haar onderzoek combineert veldwerk, kruisingsproeven, moleculaire genetica, genmanipulatie en vergelijkende genomica om de mechanismen achter geslachtsbepaling en de evolutie van geslachtschromosomen te ontrafelen.
Ma en haar team analyseerden hiervoor enorme hoeveelheden genomische data met behulp van artificiële intelligentie. “AI helpt ons om al die data veel sneller te verwerken en de resultaten beter te visualiseren dan ooit tevoren”, zegt de onderzoeker.
Lees het hele verhaal op de site van de VUB.
