“Honderdeenenveertig mensen uit Nederland en Vlaanderen hebben hun persoonlijke antwoord gegeven op de Beste ID-vraag van 2025: “Hoe moeten we omgaan met de opwarming van de aarde?” Het gaat om bijna een gros hartenkreten, die stuk voor stuk met hart en ziel geschreven zijn. Als indiener van die vraag werd me gevraagd of ik ‘nog tijd en zin heb’ om een reactie te schrijven. Dat heb ik, omdat ik met name benieuwd ben naar het antwoord van alle verhalen tezamen op die vraag.
Dit essay probeert zodoende een overzichtsessay te zijn, een overkoepelend verhaal dat is samengesteld aan de hand van de inzichten van alle essayschrijvers. Ik poog recht te doen aan de persoonlijke inbrengen door naar de schrijvers te verwijzen en uitgebreid gebruik te maken van hun quotes. Alle stukken samen geven een veelkleurig beeld van de betekenis van de opwarming van de aarde en wat voor handelingsperspectieven er zijn.”
Lees het hele essay van Rinie van Est, onderzoekscoördinator voor het Rathenau Instituut, in de Salon.
NB. Opmerking Jonathan Verschuuren:
“Wel wil ik graag een correctie aanbrengen op wat Rinie van Est schreef bij “mijn” passage over het Advisory Opinion van het IGH. Hij schreef daar, zoals vrijwel alle media deden in hun stukken over de AO: “Deze uitspraak is echter niet juridisch bindend.” Dit is op z’n minst verwarrend en eigenlijk ook onjuist. Een AO is niet een eindoordeel van de rechter in een conflict tussen twee staten. Zo’n oordeel is bindend voor die twee staten. In een AO, echter, geeft het IGH aan wat rechtens geldt onder het internationale recht inzake een bepaalde kwestie. Het gaat dus niet om een zaak tegen een bepaalde staat die door een andere staat wordt aangeklaagd, dus de vraag naar wel of niet bindend is hier verwarrend. Dat oordeel hoort niet bij dit type procedure. Het is ook onjuist omdat het IGH in een AO uitspreekt wat rechtens geldt. Het IGH is niet zomaar een adviesorgaan of zo, dit is de belangrijkste internationale rechter die mede de inhoud van het internationale recht bepaalt. Wat het IGH uitspreekt in een AO is daarmee is dus bindend recht voor alle staten. Rechters, ook nationale rechters die het internationale recht toepassen in nationale procedures, moeten dit volgen, want anders wijken ze af van het geldende internationale recht, en dat mag niet. Ik schreef ook niet voor niks in mijn bijdrage: “De kern van dat antwoord is dat op elke staat een juridisch bindende zorgplicht rust om een ambitieuze en eerlijke bijdrage te leveren om de collectieve doelstelling van 1,5 graden te realiseren”. Kortom, de toevoeging van het zinnetje “Deze uitspraak is echter niet juridisch bindend” zet de lezer op het verkeerde been en onderschat de juridische betekenis van de AO.”
