Circulaire chemie
We halen grondstoffen uit de aarde, zetten ze om in bruikbare producten, gebruiken ze en gooien ze vervolgens weg. Zo gaat het al heel lang. Tegenwoordig wordt dit belichaamd door het wereldwijde industriële apparaat dat fossiele brandstoffen uit de grond haalt en omzet in brandstoffen, elektriciteit, koolstofhoudende grondstoffen en materialen voor de consumentenproducten. Dit is de basis van onze welvaart.
Onze toenemende consumptie en de schaal waarop we dat doen, verstoren echter in steeds sneller tempo de natuurlijke cycli van de planeet, waardoor de natuur zich niet voldoende kan herstellen. We beginnen de gevolgen daarvan te merken, zoals klimaatverandering en vervuiling van de natuur, onze directe omgeving en soms zelfs in onze eigen achtertuin. De oorzaken hebben allemaal te maken met ophopingen: van CO₂ in de lucht, van stikstof in de natuur, van schadelijke stoffen in het milieu.
Kan dit worden opgelost? Zeker. We zijn zelfs bekend met de methodologie. In de jaren zestig werd afvalwater geloosd in oppervlaktewater. In de jaren tachtig werd een gat in de ozonlaag ontdekt. Sindsdien wordt technologie gebruikt om ons leefmilieu te beschermen en zijn alternatieven ontwikkeld voor ozonafbrekende stoffen. Dat heeft veel geld gekost. Maar kunt u zich voorstellen hoe de wereld er vandaag de dag uit zou zien als dat niet was gebeurd? Op dezelfde manier, namelijk door technologie te gebruiken en onze consumptiepatronen te veranderen, kunnen we de problemen van vandaag oplossen Ook dat kost geld, maar evenzo verbetert het de wereld van morgen.
Hier komt circulaire chemie om de hoek kijken: het creëert een gesloten kringloop die helpt voorkomen dat CO2 en schadelijke stoffen zich ophopen in het milieu. Eerst worden consumentenproducten gemaakt van hernieuwbare grondstoffen in een productieproces. Na gebruik komen ze in een omgekeerd productieproces terecht, waarbij ze worden afgebroken tot componenten die kunnen worden hergebruikt of gerecycled. Producten worden hiervoor opnieuw ontworpen en in veel gevallen wordt de verkoop aangevuld met het inzamelen van gebruikte producten. De chemie van ‘circulaire chemie’ kan hetzelfde blijven of gericht zijn op specifieke toepassingen, zoals biotechnologische bioproducten. De benodigde technologie is al beschikbaar of klaar om opgeschaald te worden. Hergebruik van afval betekent zo een belangrijke verschuiving in de manier waarop we als samenleving met chemie omgaan.
De grootste verandering betreft echter misschien wel onszelf. Circulaire chemie kan niet bestaan zonder duurzamer, circulair gedrag van mensen en bedrijven. Gelukkig hebben we ook hier een precedent: uiteindelijk leren onze jonge kinderen en tieners immers om hun spullen en kamers op te ruimen. Dan kunnen ook wij leren om ons in onze gedeelde leefruimte op een meer duurzame, ‘circulaire’ manier te gedragen.